یادداشت / چرخش از تبلیغ به گفتوگو؛ نقشه راه دکتر هادی خانیکی برای روابط عمومی نوآورانه در خوزستان
دکتر لفته منصوری مشاور استاندار خوزستان در امور اجتماعی طی یادداشتی تحلیلی به واکاوی سخنان دکتر هادی خانیکی استاد علوم ارتباطات در جشنواره سلام خوزستان و نقش و کارکرد روابط عمومیها پرداخت.
متن کامل این یادداشت به شرح ذیل است:
در آیین اختتامیه جشنواره «سلام خوزستان» که روز یکشنبه ۴ خردادماه ۱۴۰۴ در سالن آمفیتئاتر مجتمع فرهنگی امام رضا علیهالسلام اهواز برگزار شد، دکتر هادی خانیکی، استاد برجسته ارتباطات، با نگاهی ژرف و تحلیلی به جایگاه روابط عمومی در شرایط بحرانی و پیچیده امروز ایران و بهویژه خوزستان پرداخت. حضور استاندار خوزستان، مدیران دستگاههای اجرایی، کارشناسان و فعالان حوزه روابط عمومی، زمینهای برای شنیدن یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین سخنرانیهای سالهای اخیر در این حوزه فراهم ساخت.
دکتر خانیکی با بازگشتی تأملبرانگیز به خاطرهای از تشییع جنازه قیصر امینپور و تصمیم پدرش برای دفن او در زادگاهش گتوند، سخنان خود را آغاز کرد؛ روایتی که نشان میداد چگونه یک تصمیم عاطفی و فرهنگی میتواند به هویتبخشی عمیق یک جامعه محلی بینجامد. او با تأکید بر ضرورت «قدرت مواجهه با مسئله»، روابط عمومی را نهادی پیشران و پلساز میان مردم، دولت، نهادهای مدنی و رسانهها دانست.
محور اصلی سخنان دکتر خانیکی، چرخش مفهومی و کاربردی از روابط عمومی تبلیغمحور به روابط عمومی گفتوگومحور بود. او با اشاره به شرایط بحرانی، بهویژه بیاعتمادی عمومی در هنگام بحرانهایی نظیر سیل خوزستان، هشدار داد که روابط عمومی صرفاً با تکنولوژی و ابزارهای مدرن نمیتواند این شکافها را ترمیم کند؛ بلکه نیاز به «فهم مخاطب» و «امکانسازی برای گفتوگو» دارد.
دکتر خانیکی با بیان اینکه در دوران بحران، انسداد ارتباطی و زوال سرمایه اجتماعی، بزرگترین تهدید برای جوامع است، تصریح کرد: «در خوزستان، حتی سیلاب هم با درکی قومیتی و مبتنی بر بیاعتمادی تحلیل میشود. این یعنی هشدار به تمام نهادهای حاکمیتی برای بازاندیشی در شیوههای ارتباطیشان.»
وی «روابط عمومی نوآورانه» را الگویی برای بازسازی ارتباطات دانست که نه انتقال یکسویه پیام از بالا، بلکه تسهیلگری در گفتوگوی اجتماعی را در اولویت قرار میدهد. بهزعم او، روابط عمومی باید بهجای فرافکنی، به درک افکار عمومی تن دهد و بهجای تمرکز بر آموزش مخاطب برای پذیرش پیام، خود را برای شنیدن واقعی آماده سازد.
خانیکی همچنین با اشاره به شعر معروف مولانا «تو چراغ خود برافروز»، از مسئولان خواست تا بهجای انتظار برای شرایط ایدهآل، از درون خود و نهادهایشان آغاز کنند: «در زمانی که چراغهای دیگر ممکن است خاموش باشد، ما باید چراغ خود را برافروزیم.»
او در پایان سخنان خود، ده راهبرد برای تحقق روابط عمومی نوآورانه ارائه کرد که مهمترین آنها عبارتند از:
گذار از پیامسازی به معناپردازی؛
تقویت گوش شنوا بهجای زبان گویای تبلیغات؛
پذیرش بحران بهعنوان بخشی از واقعیت، نه تهدید صرف؛
گفتوگو با همه، حتی منتقدان و حاشیهنشینان؛
استفاده از ظرفیتهای بومی و سرمایه اجتماعی مناطق؛
طراحی پیامهای ارتباطی مبتنی بر فهم مخاطب؛
عبور از مناسبات سلسلهمراتبی و بوروکراتیک به تعامل افقی.
جمعبندی:
سخنرانی دکتر هادی خانیکی در جشنواره «سلام خوزستان»، نه فقط پاسخی به یک نیاز حرفهای در حوزه روابط عمومی، بلکه تبیینی از یک راهبرد اجتماعی-فرهنگی برای بازسازی سرمایه اجتماعی در ایران معاصر بود. آنچه او مطرح کرد، نشان میدهد که «روابط عمومی نوآورانه» میتواند در خوزستان، که به تعبیر او «فرامتن ایران» است، به الگویی ملی برای مواجهه با بحرانها و بازسازی اعتماد عمومی تبدیل شود.
